Η σωτηρία στο Χριστιανισμό και στο Ισλάμ

Ποιά σωτηρία υπόσχεται το Ισλάμ¹ και ποιά ο Χριστιανισμός² ;

Στο Ισλάμ έχουμε πολλές επιδράσεις από τον Ιουδαϊσμό³ και το Χριστιανισμό. Αντίστοιχα το Κοράνιο⁴ έχει εμφανή δάνεια από την Παλαιά⁵ και την Καινή Διαθήκη⁶. Οι μουσουλμάνοι⁷ εκτιμούν πολύ τη δικαιοσύνη⁸, την ευσέβεια⁹, τη φιλανθρωπία¹⁰, την υπομονή¹¹, τη μετάνοια¹², την καλοσύνη¹³, τη συγχώρηση¹⁴ και σε πολλές πράξεις εκτιμώνται τα κίνητρα και όχι το αποτέλεσμα της πράξης π.χ. καταδικάζεται η πλεονεξία κι όχι η κλοπή για λόγους επιβίωσης. Η τιμωρία έχει στόχο τον παραδειγματισμό κι όχι τόσο τον βασανισμό του φταίχτη. Οι πράξεις των ανθρώπων προκαθορίζονται¹⁵ ( κισμέτ ) από τον Αλλάχ, εντούτοις οι άνθρωποι θα κριθούν¹⁶ γι’ αυτές τις πράξεις, μετά την Ανάσταση¹⁷ όλων των ανθρώπων και θα πάνε στον παράδεισο¹⁸ ή στην κόλαση¹⁹. Σύμφωνα με το Κοράνιο όσοι πάνε στον παράδεισο θα έχουν μέγαρα²⁰, θα απολαύσουν κήπους²¹ με φρούτα²², κρέας²³, νερά²⁴ γάργαρα, ποτάμια²⁵ με γάλα, μέλι. Οι άντρες θα χαρούν τη συντροφιά μελανόφθαλμων παρθένων²⁶ γυναικών ( hur’ in ). Όσοι πάνε στην κόλαση θα έχουν το κεφάλι γυρισμένο προς την πλάτη και τα χείλη θα είναι πρησμένα²⁷.

Στο Χριστιανισμό η ζωή του κάθε ανθρώπου είναι μοναδική²⁸. Ο κάθε χριστιανός είναι πρόσωπο ελεύθερο²⁹ και άρα υπεύθυνο³⁰ για τις επιλογές του. Οι άνθρωποι θα πρέπει να έχουν σωστή πίστη στον τριαδικό Θεό³¹, συμμετοχή στα μυστήρια της ορθόδοξης Εκκλησίας και έργα³² αγάπης. Η θεία Πρόνοια³³ φροντίζει τους χριστιανούς και ενισχύει³⁴ τα αποτελέσματα των φιλότιμων ανθρώπινων προσπαθειών. Ο Χριστός θα κρίνει όλη την ανθρωπότητα, από τους πρωτόπλαστους μέχρι και αυτούς που θα ζουν την ώρα που θα γίνει η Δευτέρα Παρουσία³⁵ του. Οι δίκαιοι με το αναστημένο σώμα³⁶ τους θα είναι κοντά στο Θεό και θα χαίρονται³⁷ και όσοι επέλεξαν να ζήσουν μακριά από το Θεό και τους συνανθρώπους τους στη γη, θα ζήσουν στην οδύνη³⁸ τους, χωρίς τη χάρη του Θεού, για πάντα³⁹.

1. Ισλάμ σημαίνει υποταγή και είναι μονοθεϊστική θρησκεία που ίδρυσε ο Μωάμεθ ( 570 -632 μ.Χ. ), ο οποίος θεωρείται απόστολος του Αλλάχ και ο μεγαλύτερος από τους προφήτες του, στις αρχές του 7^ου αι. Ιερό βιβλίο των μουσουλμάνων είναι το Κοράνιο.

2. Ο Χριστιανισμός είναι μονοθεϊστική θρησκεία και στηρίχτηκε στην ενανθρώπηση του Ιησού Χριστού, τη διδασκαλία, τα θαύματα, αλλά κυρίως το σταυρικό θάνατο και την Ανάστασή του. Οι χριστιανοί που ονομάστηκαν έτσι για πρώτη φορά στην Αντιόχεια ( Πράξ. 11,26 ) σχημάτισαν την Εκκλησία, στηριγμένοι στην Αγία Γραφή και στην ιερά Παράδοση, με μέλη τους πιστούς και κεφαλή τον ίδιο το Χριστό.

3. Ο Ιουδαϊσμός είναι η μονοθεϊστική θρησκεία των Εβραίων οι οποίοι πιστεύουν στο יהוה ( Γιαχβέ ), κι έχουν ιερό βιβλίο το Τανάκ ( Τορά - Νόμος, Νεβιείμ - Προφήτες, Κεθουβείμ – Αγιόγραφα ).

4. Κοράνιο σημαίνει ανάγνωσμα - κήρυγμα και αποτελείται από 114 κεφάλαια ( σούρες ). Οι μουσουλμάνοι πιστεύουν ότι το απεκάλυψε ο άγγελος Γαβριήλ στο Μωάμεθ σταδιακά (2,97 ).

5. Η Παλαιά Διαθήκη περιέχει 49 βιβλία, δηλαδή την Πεντάτευχο, τα ιστορικά, τα ποιητικά και τα προφητικά βιβλία.

6.  Η Καινή Διαθήκη περιέχει 27 βιβλία, δηλαδή τα τέσσερα ευαγγέλια, τις Πράξεις των αποστόλων, τις επιστολές του αποστόλου Παύλου, του Ιακώβου, του Πέτρου, του Ιωάννη, του Ιούδα και την Αποκάλυψη του Ιωάννη.

7. Μουσλίμ - μουσουλμάνος είναι αυτός που έχει παραδοθεί στον Αλλάχ και φυσικά ο οπαδός του Ισλάμ.

8. « … Να είστε δίκαιοι. … » 5,8. « … δίκασέ τους με δικαιοσύνη. Γιατί ο ΑΛΛΑΧ αγαπά τους δικαίους » 5,42.

9. « Ευσέβεια δεν είναι μόνο να στρέφετε ανατολικά και δυτικά τα πρόσωπά σας αλλά η ευσέβεια είναι εκείνου που πιστεύει στον ΑΛΛΑΧ και στην Έσχατη Μέρα, στους Αγγέλους και στο Βιβλίο και στους προφήτες· Να δίνει από την περιουσία του, ενώ την αγαπάει για τους συγγενείς του, και για τα ορφανά, και για τους απόρους, και για τους οδοιπόρους, και τους ζητιάνους και για την απελευθέρωση των σκλάβων. Είναι να εκτελεί την προσευχή να καταβάλλει τη Ζεκάτ :{  زكاة‎  } ( το αναγνωρισμένο δικαίωμα, μόνο σε μουσουλμάνους, της καταβολής φόρου –ελεημοσύνης 70,24-25 ), …  » 2,177.

10. « Καλόν είναι να φανερώνετε την ελεημοσύνη σας. Καλύτερα, όμως είναι να την αποκρύπτετε και να ελεείτε ανώνυμα, εκείνους που έχουν ανάγκη. Αυτό επανορθώνει για σας μερικές αμαρτίες. Κι ο ΑΛΛΑΧ γνωρίζει ό,τι κάνετε » 2,271. « … Εκείνοι που από φιλανθρωπία ξοδεύουν από τις περιουσίες τους … έχουν την αμοιβή τους στον Κύριό τους, … » 2,274. « Αν δανείσετε ( εξοδεύετε σ’ ελεημοσύνη για χάρη του ΑΛΛΑΧ  ), ένα όμορφο ( γενναιόδωρο ) δάνειο, θα το διπλασιάσει ( στο λογαριασμό ) σας, και θα σας συγχωρήσει … » 64,17. « Και τρέφουν – από αγάπη προς τον ΑΛΛΑΧ – το φτωχό, τον ορφανό και τον αιχμάλωτο, … » 76,8.

11. « …Αναζητείστε τη βοήθεια με υπομονή και προσευχή. Γιατί ο ΑΛΛΑΧ είναι μ’ όσους επιμένουν υπομονητικά. » 2,153. « … Κι ο ΑΛΛΑΧ αγαπά όσους υπομένουν » 3,146. « Σ’ αυτούς θα δοθεί η  αμοιβή τους διπλή, για ό,τι καρτερούσαν με υπομονή, … » 28,54. « Κι όποιος υπομένει και συγχωρεί, … » 42,43 και 46,35 και « Γι’ αυτό κράτα υπομονή, μια υπομονή όμορφη » 70,5.

12. « … Γιατί ο ΑΛΛΑΧ αγαπά εκείνους που μετανοούν, … » 2,222.       « … Ω εσείς οι Πιστοί ! Μετανοήστε κι επιστρέψτε όλοι σας στον ΑΛΛΑΧ για να επιτύχετε » 24,31. « … Να υμνείς τη Δόξα του Κυρίου σου και προσευχήσου για τη Συγγνώμη Του γιατί δέχεται βέβαια τη μετάνοια μ’ ευσπλαχνία και οίκτο » 110,3.

13. « … Και να προσφέρετε καλοσύνη στους γονείς, στους συγγενείς, στα ορφανά και στους φτωχούς στους γείτονες που συνδέεστε με συγγένεια και στους γείτονες που δεν είναι συγγενείς, στους στενούς συντρόφους ( φίλους και συνεταίρους ), και στους οδοιπόρους που συναντάτε και σ’ όσες έχετε σαν αιχμάλωτες. Γιατί ο ΑΛΛΑΧ δεν αγαπά τον υπερήφανο, τον ματαιόδοξο, ούτε εκείνους που είναι φιλάργυροι και προτρέπουν τους ανθρώπους στη φιλαργυρία, και αποκρύπτουν τα’ αγαθά που ο ΑΛΛΑΧ έχει χαρίσει σ’ αυτούς από τη γενναιοδωρία Του. … » 4,36-7.

14. « … Συγχωρείτε όμως και παραβλέπετε, μέχρις ότου ο ΑΛΛΑΧ εκπληρώσει το σκοπό Του, … » 2,109. « … Γι αυτό να παραβλέπεις ( οποιοδήποτε ανθρώπινο παράπτωμα ) με ευγενική συγγνώμη » 15,85. « Κι όποιος υπομένει και συγχωρεί, αυτό βέβαια είναι μια άσκηση θαρραλέας θέλησης κι αποφασιστικότητας στη σωστή κατεύθυνση των υποθέσεων » 42,43.

15. « … Τίποτε δεν θα συμβεί σε μας, εκτός αν δεν το έγραψε ο Αλλάχ για μας … » 9,51.

16. « …τη Μεγάλη και τρομερή ( εκείνη ) Ημέρα, Μία Ημέρα που ( όλη ) η ανθρώπινη γενιά θα σταθεί μπροστά στον Κύριο του Σύμπαντος Κόσμου » 83,5-6.

17. « Κι ότι η Ώρα έρχεται που γι’ αυτή δεν χωρά αμφιβολία, καθώς και ότι ο ΑΛΛΑΧ θα αναστήσει οποιονδήποτε βρίσκεται στους τάφους » 22,7.

18. « … ποτάμια από νερό αδιάφθορο, ποτάμια από γάλα … , ποτάμια από κρασί … , ποτάμια από μέλι … , φρούτα από κάθε είδος » 47,15. Κι εκεί θα υπάρχουν « συντρόφισσες με όμορφα, μεγάλα και λαμπερά μάτια, σαν τα καλοφυλαγμένα μαργαριτάρια » 56,22-23. « και θα έχουν αξιοπρεπείς γυναίκες πάνω σε πανύψηλα θρονιά, … και τις κάναμε αγνές παρθένες, αξιαγάπητες και στην ίδια ηλικία » 56,34-37 και 78,33 και 55,56 και 37,48

           19. « … κατοικεί μόνιμα στη φωτιά, του δίνουν για πιοτό βραστό νερό … » 47,15. « … ένα δένδρο που βγαίνει ( φυτρώνει ) στο βάθος της φλογισμένης κόλασης. Το ανέβασμα ( απ’ τα κοτσάνια ) μοιάζει με τα κεφάλια των άσχημων δαιμόνων. Βέβαια τρώνε απ’ αυτό, και γεμίζουν τις κοιλιές τους απ’ αυτό. Έπειτα πάνω απ’ αυτό θα έχουν για πιουν ένα μίγμα βρασμένου ( νερού ). Κι έπειτα η επιστροφή, ( το τέλος ) τους θα είναι στη ( λαμπαδιασμένη ) Φωτιά » 37,64-68.  « … φλογισμένα ενδύματα απ’ τη Φωτιά και πάνω απ’ τα κεφάλια τους θα χύνεται καυτό νερό. Μ’ αυτό θα ζεματιστεί ό,τι βρίσκεται μέσα στο κορμί τους ( στα σπλάχνα τους ) καθώς και το δέρμα ( τους ). Επί πλέον θα υπάρχουν εκεί σιδερένια ραβδιά ( για να χτυπηθούν ) μ’ αυτά » 22,19-21. « Σύντομα θα τον ρίξω στη Φωτιά της Κόλασης να ψηθεί ! » 74,26. « … τη Φωτιά που για καύσιμα έχει ανθρώπους και πέτρες ( των ειδώλων ) και που προετοιμάστηκε για τους άπιστους » 2,24 και 3,10. « … σύντομα θα τους κάψουμε με την Φωτιά κι όσες φορές θα ψήνονται τα δέρματά τους, θα τ ’ αντικαταστήσουμε μ’ άλλα δέρματα, ώστε να δοκιμάζουν συνεχώς το βασανισμό … » 4,56. « Γι’ αυτούς είν’ η Κόλαση για κρεβάτι ( από κάτω ) και συνεχής φωτιά για σκέπασμα από πάνω …» 7,41. « Τον περιμένει η Κόλαση και το ποτό του βραστό δύσοσμο νερό θα είναι από πύον » 14,16. « … θα δεις τους ενόχους δεμένους μεταξύ τους με αλυσίδες. Τα φορέματά τους από ρευστή πίσσα, και τα πρόσωπά τους θα σκεπάζονται με Φωτιά » 14,49-50. « Η Φωτιά θα κάψει τα πρόσωπά τους, κι οι ίδιοι θα βρίσκονται μέσα σ’ αυτή σκυθρωποί με τα χείλια τους εκτοπισμένα » Their lips having been contracted by scorching until the teeth are exposed.23,104. « Την Ημέρα και τα πρόσωπά τους θ’ αναποδογυριστούν ( are turned over – are being turned about ) στη Φωτιά, …» 33,66. « ... θα το δοκιμάσουν, ένα καυτό νερό κι ένα πύο ή boiling fluid, and an intensely cold and stinking drink-  scalding, dark, foul fluid,…» 38,57. « … κάντε τον να βηματίζει σε αλυσίδα που να έχει μάκρος εβδομήντα πήχες » 69,32. « … Θα γεμίσω την κόλαση με τους Τζινν ( πονηρά πνεύματα ) κι ανθρώπους όλους μαζί » 12,119.

20. « … Κι εκείνοι που πιστεύουν και αγαθοεργούν, σ’ αυτούς θα δώσουμε μέγαρα … για να κατοικήσουν εκεί για πάντα … » 29,58

21. 2,25 και 3,198 και « …Εκείνοι που πίστεψαν κι έκαναν καλές πράξεις, θα τους εισάγουμε σε Κήπους, που κάτω τους τρέχουν ποτάμια, όπου θα παραμείνουν για πάντα. …» 4,122.

22. « ( Θα είναι ) ανάμεσα σε Λωτόδεντρα χωρίς αγκάθια, κι ανάμεσα σε δένδρα «Τταλχ» ( Ακακίες ή Μπανανιές ), με τάξη στοιβαγμένα » 56,28-9

23. « Θα τους επεκτείνουμε ( την απόλαυση ) με φρούτα και κρέας που επιθυμούν » 52,22.

24. « … ποτάμια από νερό αδιάφθορο …  » 47,15 και « ( δίπλα ) σε πηγές με νερό που συνέχεια κυλά » 56,31.

25. « … ποτάμια από γάλα … , ποτάμια από κρασί … , ποτάμια από μέλι …  » 47,15.

26. Κι εκεί θα υπάρχουν « συντρόφισσες με όμορφα, μεγάλα και λαμπερά μάτια ( «άσπιλοι παρθένοι με μέλανας οφθαλμούς» Γ.Π. ), σαν τα καλοφυλαγμένα μαργαριτάρια » 56,22-23. « και θα έχουν αξιοπρεπείς γυναίκες πάνω σε πανύψηλα θρονιά, … και τις κάναμε αγνές παρθένες, αξιαγάπητες και στην ίδια ηλικία » 56,34-37. 44,51 και 52,20 και 55,72 και 51,22.

27. « Η Φωτιά θα κάψει τα πρόσωπά τους, κι οι ίδιοι θα βρίσκονται μέσα σ’ αυτή σκυθρωποί με τα χείλια τους εκτοπισμένα » ( Their lips having been contracted by scorching until the teeth are exposed T.G.Q. p. 334 ) 23,104. « Την Ημέρα και τα πρόσωπά τους θ’ αναποδογυριστούν ( are turned over – are being turned about ) στη Φωτιά, …» 33,66.

28. « … ἀπόκειται τοῖς ἀνθρώποις ἅπαξ ἀποθανεῖν, μετά δέ τοῦτο κρίσις» ( Εβρ. 9,27 ).

29. « Πάντα μοι ἔξεστιν, ἀλλ’ οὐ πάντα συμφέρει· πάντα μοι ἔξεστιν, ἀλλ’ οὐκ ἐγώ ἐξουσιασθήσομαι ὑπό τινος » ( Α΄ Κορ. 6,12 ).

30. « ὅς μέν κρίνει ἡμέραν παρ’ ἡμέραν, ὅς δέ κρίνει πᾶσαν ἡμέραν. ἕκαστος ἐν τῷ ἰδίῳ νοΐ πληροφορείσθω »  ( Ρωμ. 14,5 ).

31. « πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τά ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτούς εἰς τό ὄνομα τοῦ Πατρός καί τοῦ Υἱοῦ καί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος » ( Ματθ. 28,19 ).

32. « οὕτω λαμψάτω τό φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσιν ὑμῶν τά καλά ἔργα καί δοξάσωσι τόν πατέρα ὑμῶν τόν ἐν τοῖς οὐρανοῖς » ( Ματθ. 5,16 ). « ὅς ἐάν ποτίσῃ ἕνα τῶν μικρῶν τούτων ποτήριον ψυχροῦ μόνον εἰς ὄνομα μαθητοῦ, ἀμήν λέγω ὑμῖν, οὐ μή ἀπολέσῃ τόν μισθόν αὐτοῦ »  ( Ματθ. 10,42 ). « ³⁵ … ἐδώκατέ μοι φαγεῖν, … ἐποτίσατέ με, … συνηγάγετέ με, … ³⁶ … περιεβάλετέ με, … ἐπεσκέψασθέ με, … ἤλθετε πρός με» ( Ματθ. 25,35-36 ).

33. « ἐμβλέψατε εἰς τά πετεινά τοῦ οὐρανοῦ, ὁτι οὐ σπείρουσιν οὐδέ θερίζουσιν οὐδέ συνάγουσιν εἰς ἀποθήκας, καί ὁ πατήρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος τρέφει αὐτά· … » ( Ματθ. 6,26 ) & « ²⁹ … καί ἕν ( στρουθίον ) ἐξ αὐτῶν οὐ πεσεῖται ἐπί τήν γῆν ἄνευ τοῦ πατρός ὑμῶν. ³⁰ ὑμῶν δέ καί αἱ τρίχες τῆς κεφαλῆς πᾶσαι ἠριθμημέναι εἰσίν » ( Ματθ. 10,29-30 ).

34. « ἰδού γάρ ὁ Θεός βοηθεῖ μοι, καί ὁ Κύριος ἀντιλήπτωρ τῆς ψυχῆς μου » ( Ψαλμ. 53,6 ). « ὁ Θεός μου, τό ἔλεος αὐτοῦ προφθάσει με· … » ( Ψαλμ. 58,11 ). « … καί σύ βοηθός κραταιός » ( Ψαλμ. 70,7 ).

35. « μέλλει γάρ ὁ Υἱός τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεσθαι ἐν τῇ δόξῃ τοῦ Πατρός αὐτοῦ μετά τῶν ἁγίων ἀγγέλων αὐτοῦ, καί τότε ἀποδώσει ἑκάστῳ κατά τήν πρᾶξιν αὐτοῦ » ( Ματθ. 16,27 ) και  « ³¹ Ὅταν δέ ἔλθῃ ὁ υἱός τοῦ ἀνθρώπου ἐν τῇ δόξῃ αὐτοῦ καί πάντες οἱ ἄγγελοι μετ’ αὐτοῦ, τότε καθίσει ἐπί θρόνου δόξης αὐτοῦ· ³² καί συναχθήσονται ἔμπροσθεν αὐτοῦ πάντα τά ἔθνη, καί ἀφορίσει αὐτούς ἀπ’ ἀλλήλων, ὥσπερ ὁ ποιμήν ἀφορίζει τά πρόβατα ἀπό τῶν ἐρίφων, ³³ καί στήσει τά μέν πρόβατα ἐκ δεξιῶν αύτοῦ, τά δέ ἐρίφια ἐξ εὐωνύμων » ( Μτθ. 25,31-33).

36. « ἐν γάρ τῇ ἀναστάσει οὔτε γαμοῦσιν οὔτε ἐκγαμίζονται, ἀλλ’ ὡς ἄγγελοι Θεοῦ ἐν οὐρανῷ εἰσι » ( Ματθ. 22,30 ). Είναι γνωστό το όραμα του Ιεζεκιήλ για την ανάσταση, όπου τα ξηρά οστά αποκτούν νεύρα και σάρκα και πνεύμα και ζουν ( Ιεζ. 37,1-14 ).

37. « καί συνηγμένοι διά Κύριον ἀποστραφήσονται καί ἥξουσιν εἰς Σιών μετ’ εὐφροσύνης, καί εὐφροσύνη αἰώνιος ὑπέρ κεφαλῆς αὐτῶν· ἐπί γάρ κεφαλῆς αὐτῶν αἴνεσις καί ἀγαλλίαμα, καί εὐφροσύνη καταλήμψεται αὐτούς, ἀπέδρα ὀδύνη καί λύπη καί στεναγμός » ( Ησ. 35,10 ).

           38. « … ἐκβληθήσονται εἰς τό σκότος τό ἐξώτερον· ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμός καί ὁ βρυγμός τῶν ὀδόντων » ( Ματθ. 8,12 ). « … εἰς την κάμινον τοῦ πυρός· … » ( Ματθ. 13,42 ).

              39. « … πορεύεσθε ἀπ’ ἐμοῦ οἱ κατηραμένοι εἰς τό πῦρ τό αἰώνιον τό ἡτοιμασμένον τῷ διαβόλῳ καί τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ » ( Ματθ. 25,41 ) και « ἀπελεύσονται οὗτοι εἰς κόλασιν αἰώνιον, … » ( Ματθ. 25,46 ).

                                               Βιβλιογραφία

  1. ΤΟ ΙΕΡΟ ΚΟΡΑΝΙΟ και μετάφραση των Εννοιών  Του στην Ελληνική Γλώσσα. Συγκρότημα του βασιλιά Φαχντ, Μεδίνα ΣΑΟΥΔΙΚΗ ΑΡΑΒΙΑ

  2. ΚΟΡΑΝΙΟΝ, μεταφρασθέν εκ του αραβικού κειμένου υπό Γερασίμου Πεντάκη, ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ 1886

  3. THE QUR’AN, English Meanings

  4. The Glorious Quran. Dr.Shehnar Shaikh M.B.B.S.,M.D. and Ms. Kausar Khatri B.Com.,B.Ed.

  5. Η ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥΣ Ο΄, ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ, ΑΘΗΝΑΙ 1981

  6. Η ΠΑΛΑΙΑ ΔΙΑΘΗΚΗ, Μετάφραση από τα πρωτότυπα κείμενα, ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ, ΑΘΗΝΑ 1997

  7. NOVUM TESTAMENTUM GRAECE, NESTLE – ALAND, STUTTGART 1981

  8. Η ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ, ΑΠΟΣΤΟΛΙΚΗ ΔΙΑΚΟΝΙΑ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ, ΑΘΗΝΑΙ 1981

  9. Η ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ, Το πρωτότυπο κείμενο με μετάφραση στη δημοτική, ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ, ΑΘΗΝΑ 1989

            10. Η  ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ ΜΕΤΑ ΣΥΝΤΟΜΟΥ ΕΡΜΗΝΕΙΑΣ ΥΠΟ ΠΑΝ. Ν. ΤΡΕΜΠΕΛΑ, Ἔκδοσις πεντηκοστή δευτέρα, ΑΔΕΛΦΟΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΩΝ « Ο ΣΩΤΗΡ », ΑΘΗΝΑΙ 2007